მეღვინეობის ლაბორატორია
ისტორია, კულტურა და კანონმდებლობა / ღვინის კანონმდებლობა

თავი VIII · ისტორია და კულტურა

ღვინის კანონმდებლობა

საქართველოში მევენახეობა-მეღვინეობას „ვაზისა და ღვინის შესახებ" 1998 წლის კანონი არეგულირებს, რომელიც მრავალჯერ შეიცვალა — ბოლოს 2026 წელს. კანონი განსაზღვრავს ღვინის კატეგორიებს (მათ შორის „ქვევრის ღვინოს" და „ნატურალურ ღვინოს"), ეტიკეტის წესებს, სერტიფიცირებას და ღვინის ეროვნული სააგენტოს როლს. ეს გვერდი საინფორმაციოა და იურიდიულ კონსულტაციას არ ცვლის.

ღვინის მონაცემები

„ვაზისა და ღვინის შესახებ" კანონის მიხედვით (კონსოლიდირებული ვერსია 09.06.2026, matsne.gov.ge): ჯიში და მოსავლის წელი ეტიკეტზე შეიძლება მიეთითოს, თუ ღვინის ≥ 85% ამ ჯიშისა / წლისაა; გეოგრაფიული აღნიშვნის (PGI) ღვინოში ყურძნის ≥ 85% დასახელებული ადგილიდან უნდა იყოს; სულფიტების აღნიშვნა სავალდებულოა, თუ SO₂ > 10 მგ/ლ; „ქვევრის ღვინო" — დუღილი და დაყოვნება ქვევრში მოსავლის წლის 31 დეკემბრამდე მაინც; „ნატურალური ღვინო" — სპონტანური დუღილი, სინთეტიკური ქიმიის გარეშე, SO₂ ≤ 50 მგ/ლ; შუშხუნა ≥ 3 ბარი, გაზირებული (ხელოვნური CO₂) ≥ 2.5 ბარი, ნახევრად შუშხუნა 1–2.5 ბარი (20 °C-ზე). კალკულატორი გამარტივებულია: სრული მოთხოვნები იხ. კანონსა და კანონქვემდებარე აქტებში.

ნებადართული აღნიშვნები—
სულფიტები—
CO₂-ის კატეგორია—
სპეციალური ტერმინები—

ალკოჰოლი

ევროკავშირის წესით (რეგ. 2019/33) ეტიკეტზე მითითებული ფაქტობრივი ალკოჰოლი ანალიზით დადგენილისგან ± 0.5% მოც.-ზე მეტად არ უნდა განსხვავდებოდეს; ბოთლში 3 წელზე მეტხანს შენახული დაცული აღნიშვნის ღვინისთვის, შუშხუნა და ლიქიორის ღვინისთვის — ± 0.8% მოც. ალკოჰოლი მიეთითება მთელი ან ნახევარი ერთეულით (მაგ. 12.5%). ევროკავშირში ექსპორტისთვის ეს წესი მოქმედებს; საქართველოს შიდა ბაზრის ტოლერანსი კანონქვემდებარე აქტებში გადაამოწმე.

სხვაობა—% მოც.
დასაშვები—
დასაშვები ეტიკეტი—
შედეგი—

წარმოება

კანონის მიხედვით „მცირე მარანი" წელიწადში არაუმეტეს 25 000 ლიტრ ღვინოს აწარმოებს (2026 წლის ცვლილებამდე — 40 000 ლ). „ქვევრის ღვინო" ქვევრში უნდა დადუღდეს და მოსავლის წლის 31 დეკემბრამდე მაინც დაყოვნდეს, ამიტომ მისი რაოდენობა ქვევრების მოცულობით არის შეზღუდული. ექსპორტისთვის და დაცული აღნიშვნის ღვინის შიდა ბაზარზე გასაყიდად სერტიფიცირება სავალდებულოა; 2027 წლის 1 თებერვლიდან ორგანოლეპტიკური შემოწმება (დეგუსტაცია) ყველა კატეგორიის სარეალიზაციო ღვინოზე ვრცელდება, „ნატურალური ღვინის" გარდა.

ღვინო წელიწადში—ლიტრი
მცირე მარანი—
მაქსიმუმ ქვევრის ღვინო—ლიტრი
ქვევრის ღვინის წილი—

კანონი „ვაზისა და ღვინის შესახებ"

საქართველოში მევენახეობა-მეღვინოობის დარგს „ვაზისა და ღვინის შესახებ" საქართველოს კანონი (№1438, 12.06.1998) არეგულირებს. კანონი მრავალჯერ შეიცვალა; ბოლო ცვლილებები პარლამენტმა 2026 წლის 9 ივნისს, მესამე მოსმენით მიიღო. კანონის დეტალურ მოთხოვნებს (ნებადართული პროცესები, მასალები და ნივთიერებები, სერტიფიცირების წესი, დაცული აღნიშვნების სპეციფიკაციები) კანონქვემდებარე აქტები — მთავრობის დადგენილებები და მინისტრის ბრძანებები — ადგენს. მოქმედი ტექსტი ყოველთვის matsne.gov.ge-ზე უნდა გადამოწმდეს.

ღვინის ეროვნული სააგენტო

სსიპ ღვინის ეროვნული სააგენტო გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სისტემაშია და დარგს არეგულირებს: ახორციელებს დაცული აღნიშვნის პროდუქციის სახელმწიფო კონტროლს და ალკოჰოლური სასმლის წარმოების, შენახვისა და რეალიზაციის ზედამხედველობას, ახდენს სერტიფიცირებას, აწარმოებს ღვინის კომპანიების მარაგების აღრიცხვას და ვენახების ერთიან კადასტრს, გასცემს შესაბამისობისა და წარმოშობის სერტიფიკატებს.

ღვინის კატეგორიები და ტერმინები

ტერმინიგანმარტება (შემოკლებით)
ღვინოყურძნის, ტკბილის ან დუღილის მასის სრული ან ნაწილობრივი ალკოჰოლური დუღილით მიღებული სასმელი
ქვევრის ღვინოქვევრში დადუღებული და მოსავლის წლის 31 დეკემბრამდე მაინც დაყოვნებული
ნატურალური ღვინოსპონტანური დუღილით, სისტემური პესტიციდებისა და სინთეტიკური ქიმიის გარეშე; დანამატი მხოლოდ SO₂, ≤ 50 მგ/ლ
წარმოშობის დაცული აღნიშვნის ღვინოVitis vinifera-სგან, განსაზღვრულ ზონაში; ხარისხი ძირითადად ამ ადგილის ბუნებრივ და ადამიანურ ფაქტორებს უკავშირდება
დაცული გეოგრაფიული აღნიშვნის ღვინოყურძნის ≥ 85% დასახელებული ადგილიდან
შუშხუნა ღვინოCO₂-ით გაჯერებული, ჭარბი წნევა ≥ 3 ბარი 20 °C-ზე
გაზირებული ღვინოხელოვნურად გაჯერებული CO₂-ით, ≥ 2.5 ბარი
ნახევრად შუშხუნა ღვინო1-დან 2.5 ბარამდე
ლიქიორის ღვინოფაქტობრივი ალკოჰოლი 15–24%
მცირე მარანიწელიწადში ≤ 25 000 ლ ღვინო

2026 წლის ცვლილებებით ტერმინი „საოჯახო ღვინო" „ნატურალური ღვინით" შეიცვალა, მცირე მარნის ზღვარი კი 40 000-დან 25 000 ლიტრამდე შემცირდა. დაცული აღნიშვნები საქპატენტში რეგისტრირდება (იხ. „წარმოშობის დაცული აღნიშვნები").

ეტიკეტი

სავალდებულო ინფორმაცია: პროდუქტის სახელწოდება, მოცულობა, ფაქტობრივი ალკოჰოლი, დაცული აღნიშვნა (თუ არის), სპეციალური კატეგორია, წარმოშობის ქვეყანა, მწარმოებლისა და დისტრიბუტორის მონაცემები, პარტიის ნომერი და სულფიტების აღნიშვნა, თუ SO₂ 10 მგ/ლ-ს აღემატება. ინფორმაცია ქართულად უნდა იყოს (ან უცხო ენაზე ქართულთან ერთად); მოცულობა, ალკოჰოლი და წარმოშობა ერთ ხედვის არეში.

არასავალდებულო: მოსავლის წელი და ჯიში — თუ ღვინის ≥ 85% ამ წლის / ჯიშისაა; „ქართული ღვინო", „ტრადიციული მეთოდი" და სხვა.

2026 წლის ცვლილებებით სერტიფიცირებული ალკოჰოლური სასმლის ეტიკეტირება სავალდებულო ხდება: ბოთლზე ღვინის ეროვნული სააგენტოს მიერ გაცემული ნიშანი (QR კოდით) დაიტანება, რაც პროდუქციის მიკვლევადობას უზრუნველყოფს.

სერტიფიცირება და დეგუსტაცია

სერტიფიცირება სავალდებულოა ექსპორტისთვის, დაცული აღნიშვნის პროდუქციის შიდა ბაზარზე რეალიზაციისთვის და იმპორტირებული სასმლის ყოველი პარტიისთვის. ფიზიკურ-ქიმიურ მაჩვენებლებს მხოლოდ აკრედიტებული ლაბორატორია ამოწმებს. 2026 წლის ცვლილებებით ორგანოლეპტიკური შემოწმება (სააგენტოს მუდმივმოქმედი სადეგუსტაციო კომისიის მიერ) ყველა კატეგორიის ღვინოზე ვრცელდება, რომელიც ექსპორტზე ან შიდა სამომხმარებლო ბაზარზე იყიდება, „ნატურალური ღვინის" გარდა; სააგენტოს ინფორმაციით, ეს მოთხოვნა 2027 წლის 1 თებერვლიდან ამოქმედდება. 2026 წლის ცვლილებებით სამეწარმეო ვენახის გაშენებისთვის სააგენტოს თანხმობაც გახდა საჭირო.

ევროკავშირი

2014 წლის ასოცირების შეთანხმებით ქართული ღვინის გეოგრაფიული აღნიშვნები ევროკავშირში დაცულია, ევროკავშირში ექსპორტირებული ღვინო კი ევროკავშირის ეტიკეტირების წესებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს. მაგალითად, ეტიკეტზე მითითებული ფაქტობრივი ალკოჰოლი ანალიზით დადგენილისგან ± 0.5% მოც.-ზე მეტად არ უნდა განსხვავდებოდეს (შუშხუნა, ლიქიორის და ბოთლში 3 წელზე მეტხანს დავარგებული ღვინისთვის — ± 0.8%), ხოლო ტკბილობის კატეგორიები (მშრალი, ნახევრადმშრალი და ა.შ.) რეგულაციით 2019/33 განისაზღვრება (იხ. VII თავის „გემოს აღქმა").

წყაროები

„ვაზისა და ღვინის შესახებ" საქართველოს კანონი, კონსოლიდირებული ვერსია 09.06.2026, matsne.gov.ge (დოკ. 28102); საქართველოს პარლამენტი, „პარლამენტმა ვაზისა და ღვინის შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილებები მიიღო", 09.06.2026; ღვინის ეროვნული სააგენტო; საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველო, 2026 წლის ცვლილებების ანალიზი; ევროკავშირის რეგულაციები 1308/2013 და 2019/33. ეს გვერდი საინფორმაციოა და იურიდიულ კონსულტაციას არ ცვლის.

როგორ გამოვიყენოთ ეს გვერდი

1. „ეტიკეტის შემოწმების" რეჟიმში შეიყვანე ჯიშის, მოსავლის წლისა და ადგილის წილი, სრული SO₂ და წნევა, აირჩიე CO₂-ის წარმოშობა და მონიშნე, დუღდა თუ არა ღვინო ქვევრში და აკმაყოფილებს თუ არა „ნატურალური ღვინის" პირობებს. ნახავ, რომელი აღნიშვნების გაკეთება შეიძლება ეტიკეტზე, სავალდებულოა თუ არა სულფიტების აღნიშვნა, CO₂-ის კატეგორიას და სპეციალურ ტერმინებს.

2. „ალკოჰოლის ტოლერანსის" რეჟიმში შეიყვანე ეტიკეტზე მითითებული და ანალიზით დადგენილი ალკოჰოლი და ღვინის ტიპი. ნახავ, შეესაბამება თუ არა ეტიკეტი ევროკავშირის წესს და რა მნიშვნელობები შეიძლება მიეთითოს.

3. „მარნისა და ქვევრის ღვინის" რეჟიმში შეიყვანე ყურძნის რაოდენობა, გამოსავალი და ქვევრების მოცულობა. ნახავ, ჩაითვლება თუ არა მარანი მცირედ და რამდენი ღვინო შეიძლება ეწეროს „ქვევრის ღვინოდ".

მნიშვნელოვანი

• კანონი და კანონქვემდებარე აქტები ხშირად იცვლება. მოქმედი ტექსტი გადაამოწმე matsne.gov.ge-ზე და ღვინის ეროვნულ სააგენტოში.

• ეს კალკულატორი გამარტივებულია და ყველა მოთხოვნას არ მოიცავს (მაგალითად, დაცული აღნიშვნის სპეციფიკაციებს, ნებადართულ ნივთიერებებს, აქციზს).

• ექსპორტისთვის დამატებით გაითვალისწინე იმპორტიორი ქვეყნის მოთხოვნები.

• ეს გვერდი იურიდიულ კონსულტაციას არ ცვლის.

1. როდის შეიძლება ღვინოს ეწეროს „ქვევრის ღვინო"?

კანონის მიხედვით „ქვევრის ღვინო" ქვევრში უნდა დადუღდეს და დაყოვნდეს მოსავლის წლის 31 დეკემბრამდე მაინც. ეს წესი ქვევრის ღვინის რაოდენობას ქვევრების მოცულობით ზღუდავს.

2. რამდენი უნდა იყოს ჯიშის წილი, რომ ის ეტიკეტზე მიეთითოს?

ჯიში (და მოსავლის წელიც) ეტიკეტზე შეიძლება მიეთითოს, თუ ღვინის 85% მაინც ამ ჯიშის (ამ წლის) ყურძნისგანაა.

3. რა არის „მცირე მარანი" 2026 წლის ცვლილებების შემდეგ?

2026 წლის ცვლილებებით მცირე მარნის ზღვარი 40 000-დან 25 000 ლიტრამდე შემცირდა.