მეღვინეობის ლაბორატორია
ალკოჰოლური დუღილი / საფუარი: ბიოლოგია და შერჩევა

თავი III · ალკოჰოლური დუღილი

საფუარი: ბიოლოგია და შერჩევა

როგორ გარდაქმნის საფუარი შაქარს ალკოჰოლად, როგორ ენაცვლებიან ერთმანეთს ველური და კულტურული საფუარები დუღილის დროს, სად მიდის შაქრის თითოეული გრამი, და როგორი შტამი შეესაბამება შენს ღვინოს.

დუღილის პირობები

საილუსტრაციო მოდელი: სამი ჯგუფი — Hanseniaspora (Kloeckera), სხვა არა-Saccharomyces საფუარები და Saccharomyces cerevisiae. ზრდა — ტემპერატურის კარდინალური მოდელით (როსო), ალკოჰოლით, SO₂-ით და საერთო ტევადობით შეზღუდული; ველური საწყისი პოპულაციები: 10⁵, 10⁴ და 10² უჯრედი/მლ.

Saccharomyces ჭარბობს—
ველური საფუვრის მაქსიმუმი—უჯრედი/მლ
დუღილი მთავრდება—
ალკოჰოლი—% მოც.

შაქრის განაწილება

გეი-ლუსაკის განტოლება: C₆H₁₂O₆ → 2 C₂H₅OH + 2 CO₂ (51.1% ეთანოლი, 48.9% CO₂ მასით). გლიცერინის წარმოქმნაზე ≈ 0.98 გ შაქარი იხარჯება 1 გ გლიცერინზე; „სხვა" — სუქცინმჟავა, ძმარმჟავა, აცეტალდეჰიდი, უმაღლესი სპირტები, რთული ეთერები. ეთანოლის სიმკვრივე 0.789 გ/მლ.

ეთანოლი—% მოც.
CO₂—გ/ლ
შაქარი 1% ალკოჰოლზე—გ/ლ · % მოც.⁻¹
თეორიულიდან—%

ღვინო და პირობები

შედეგი შტამის თვისებების პროფილია და არა კონკრეტული სავაჭრო ნიშანი. მწარმოებლის ცხრილებში მოძებნე შტამი, რომელიც ამ თვისებებს აკმაყოფილებს.

საჭირო ალკოჰოლის ატანა—% მოც.
ტემპერატურული დიაპაზონი—°C
აზოტის მოთხოვნა—მგ N/ლ
YAN—მგ N/ლ
რეკომენდებული ტიპი

ინტუიცია

ღვინოს საფუარი ქმნის. ერთუჯრედიანი სოკო Saccharomyces cerevisiae რამდენიმე კვირაში ტკბილის შაქარს ეთანოლად და ნახშირორჟანგად გარდაქმნის, და ამავდროულად ასობით არომატულ ნაერთს გამოიმუშავებს. მილილიტრ დუღილში მყოფ ტკბილში ასი მილიონამდე უჯრედია — ერთ ქვევრში მეტი, ვიდრე ადამიანი დედამიწაზე.

მაგრამ საფუარი ტკბილში მარტო არ არის. ყურძნის კანზე და მარანში ათობით სახეობის ველური საფუარი ცხოვრობს, და დუღილი, განსაკუთრებით სპონტანური, მათ შორის კონკურენციაა. ვინ გაიმარჯვებს, ტემპერატურაზე, SO₂-ზე, შაქარზე და ალკოჰოლზეა დამოკიდებული. ამ გვერდზე ვნახავთ, როგორ ენაცვლებიან ერთმანეთს მიკროორგანიზმები, სად მიდის შაქრის თითოეული გრამი, და როგორ შევარჩიოთ შტამი კონკრეტული ღვინისთვის.

ისტორია

1680 წელს ანტონი ვან ლევენჰუკმა მიკროსკოპით ლუდში საფუვრის უჯრედები დაინახა, თუმცა ვერ მიხვდა, რომ ისინი ცოცხალია. 1810 წელს ჟოზეფ ლუი გეი-ლუსაკმა დუღილის ჯამური განტოლება ჩამოაყალიბა: შაქარი → ეთანოლი + ნახშირორჟანგი. 1857–1860 წლებში ლუი პასტერმა დაამტკიცა, რომ დუღილს ცოცხალი საფუარი იწვევს, და აღმოაჩინა, რომ ჟანგბადის გარეშე საფუარი ბევრად მეტ შაქარს ხარჯავს — „სიცოცხლე ჰაერის გარეშე".

1897 წელს ედუარდ ბუხნერმა აჩვენა, რომ საფუვრის უჯრედების ნაწვენიც ადუღებს შაქარს — დუღილს ფერმენტები (ენზიმები) ახორციელებს. ამ აღმოჩენისთვის მან 1907 წელს ნობელის პრემია მიიღო, და ბიოქიმიაც, როგორც მეცნიერება, სწორედ აქედან იწყება. 1929 წელს ჰერბერტ კრებტრიმ აღწერა ეფექტი, რომელიც ხსნის, რატომ ადუღებს S. cerevisiae შაქარს ჟანგბადის არსებობის დროსაც. 1996 წელს S. cerevisiae პირველი ევკარიოტი გახდა, რომლის გენომიც სრულად წაიკითხეს.

საფუვრის ბიოქიმია

გლიკოლიზში გლუკოზის მოლეკულა ორ პიროყურძნის მჟავად იშლება და ორ ATP-ს და ორ NADH-ს იძლევა. ჟანგბადის გარეშე უჯრედს NAD⁺-ის აღდგენა სჭირდება: პიროყურძნის მჟავა დეკარბოქსილირდება აცეტალდეჰიდად (CO₂ გამოიყოფა), აცეტალდეჰიდი კი NADH-ით ეთანოლად აღდგება. ჯამი:

$$C_6H_{12}O_6 \rightarrow 2\,C_2H_5OH + 2\,CO_2 \qquad \Delta G^\circ{}' \approx -235\ \text{კჯ/მოლი}$$

ენერგიის მხოლოდ ნაწილი ინახება ATP-ში, დანარჩენი სითბოდ გამოიყოფა (≈ 98 კჯ/მოლი) — ეს თავი III-ის „თერმოდინამიკის" გვერდის საგანია.

კრებტრის ეფექტი: როცა გლუკოზა 1–2 გ/ლ-ს აღემატება, S. cerevisiae სუნთქვის ფერმენტების სინთეზს თრგუნავს და შაქარს ადუღებს, ჟანგბადის არსებობის მიუხედავად. ენერგეტიკულად ეს არაეფექტურია (2 ATP 30-ზე მეტის ნაცვლად), მაგრამ ევოლუციურად მომგებიანი: საფუარი შაქარს სწრაფად იტაცებს, ეთანოლი კი კონკურენტებს წამლავს. მოგვიანებით, შაქრის ამოწურვის შემდეგ, S. cerevisiae ეთანოლის ჟანგვაც შეუძლია.

რედოქს-ბალანსისთვის უჯრედის ზრდისას დამატებითი NADH წარმოიქმნება, რომელიც გლიცერინის სინთეზით იხარჯება. ამიტომ გლიცერინი დუღილის მთავარი მეორადი პროდუქტია (5–10 გ/ლ), რომელიც ღვინოს სირბილესა და სხეულს მატებს.

ზრდის ფაზები

დახურულ სისტემაში (ტკბილი, ქვევრი) საფუვრის პოპულაცია ოთხ ფაზას გადის:

ლაგ-ფაზა (რამდენიმე საათიდან დღემდე) — უჯრედები ახალ გარემოს ეგუება, ზრდა თითქმის არ არის. ექსპონენციური ფაზა — პოპულაცია მუდმივი სიჩქარით იზრდება: $N(t) = N_0\,e^{\mu t}$, გაორმაგების დრო $t_d = \ln 2 / \mu$, ოპტიმალურ ტემპერატურაზე 2–3 საათი. სტაციონარული ფაზა — აზოტის ან სხვა საკვების ამოწურვის და ალკოჰოლის დაგროვების გამო ზრდა ჩერდება, მაგრამ უჯრედები შაქარს აგრძელებენ ადუღებას — დუღილის დიდი ნაწილი სწორედ ამ ფაზაში ხდება. კვდომის ფაზა — მაღალ ალკოჰოლზე და შაქრის ამოწურვის შემდეგ უჯრედები კვდება და ავტოლიზი იწყება.

ზრდის სიჩქარის ტემპერატურაზე დამოკიდებულებას კალკულატორი როსოს კარდინალური მოდელით აღწერს — სამი პარამეტრით: მინიმალური, ოპტიმალური და მაქსიმალური ტემპერატურით:

$$\mu(T) = \mu_{\text{ოპტ}}\,\frac{(T - T_{\max})(T - T_{\min})^2}{(T_{\text{ოპტ}} - T_{\min})\left[(T_{\text{ოპტ}} - T_{\min})(T - T_{\text{ოპტ}}) - (T_{\text{ოპტ}} - T_{\max})(T_{\text{ოპტ}} + T_{\min} - 2T)\right]}$$

S. cerevisiae-სთვის $T_{\min} \approx 4$, $T_{\text{ოპტ}} \approx 32$, $T_{\max} \approx 45$ °C; ველური, არა-Saccharomyces საფუარებისთვის ოპტიმუმი დაბალია (25–26 °C), და დაბალ ტემპერატურაზე ისინი შედარებით უკეთ იზრდება.

მიკროფლორის მონაცვლეობა

ჯანსაღი ყურძნის კანზე S. cerevisiae ძალიან ცოტაა — ათეულობით უჯრედი მილილიტრ ტკბილზე. ჭარბობს Hanseniaspora uvarum (ძველი სახელით Kloeckera apiculata) — 10⁴–10⁵ უჯრედი/მლ, აგრეთვე Candida, Metschnikowia, Pichia, Torulaspora. სპონტანური დუღილის პირველ დღეებში სწორედ ისინი მრავლდება და ტკბილს ადუღებას იწყებს.

არა-Saccharomyces საფუარები ალკოჰოლს ცუდად იტანს: 4–6%-ზე ისინი კვდება. S. cerevisiae კი 14–16%-მდე უძლებს. ამიტომ დუღილის შუა ეტაპზე, ალკოჰოლის ზრდასთან ერთად, S. cerevisiae ჭარბობს და დუღილს ასრულებს. SO₂ ამ მონაცვლეობას აჩქარებს: არა-Saccharomyces საფუარები მოლეკულური SO₂-ის 0.2–0.5 მგ/ლ-ზეც ითრგუნება, S. cerevisiae კი ბევრად მეტს უძლებს.

არა-Saccharomyces საფუარები არ არის მხოლოდ „მავნე": ისინი ფერმენტებით არომატის წინამორბედებს ათავისუფლებს და ღვინოს სირთულეს მატებს. მაგრამ ზოგი მათგანი ძმარმჟავას და ეთილაცეტატს (გამხსნელის სუნი) გამოიმუშავებს, განსაკუთრებით თუ დუღილი ნელა იწყება. ამიტომ თანამედროვე პრაქტიკაში ზოგჯერ შერჩეულ არა-Saccharomyces შტამებს (Torulaspora delbrueckii, Metschnikowia pulcherrima) S. cerevisiae-სთან ერთად ან მის წინ შეაქვთ.

მასის ბალანსი

გეი-ლუსაკის განტოლებიდან 180 გ გლუკოზა 92 გ ეთანოლს (51.1%) და 88 გ CO₂-ს (48.9%) იძლევა. რეალურად შაქრის ნაწილი სხვა მიმართულებით მიდის:

$$S = S_{\text{დუღ.}} + S_{\text{გლიც.}} + S_{\text{ბიომ.}} + S_{\text{სხვა}}, \qquad m_{\text{ეთ.}} = 0.511\,S_{\text{დუღ.}}\,(1 - \lambda)$$

სადაც $\lambda$ CO₂-სთან ერთად აორთქლებული ეთანოლის წილია. გლიცერინზე 1 გ-ის წარმოქმნისას ≈ 0.98 გ შაქარი იხარჯება, ბიომასაზე შაქრის 1–2%, სუქცინმჟავაზე, ძმარმჟავაზე, აცეტალდეჰიდზე და სხვა პროდუქტებზე დაახლოებით 1%. შედეგად რეალური გამოსავალი თეორიულის 90–95%-ია, და 1% ალკოჰოლისთვის 16.5–17.5 გ/ლ შაქარია საჭირო. ევროკავშირის კანონმდებლობა პოტენციური ალკოჰოლის გამოსათვლელად 16.83 გ/ლ-ს იყენებს (იხ. „შაქრები და ტკბილის სიმკვრივე").

მოცულობით ალკოჰოლზე გადასვლა: $\text{ალკ.}\,(\%\ \text{მოც.}) = m_{\text{ეთ.}} / 7.894$, სადაც 7.894 გ/ლ ეთანოლის მასაა ყოველ 1% მოცულობაზე (სიმკვრივე 0.789 გ/მლ).

დუღილის მეორადი პროდუქტები

გლიცერინი (5–10 გ/ლ) — ტკბილი გემო, სიბლანტე, „სხეული"; მეტი წარმოიქმნება მაღალ ტემპერატურაზე და მაღალ შაქარზე. აცეტალდეჰიდი (10–100 მგ/ლ) — ეთანოლის წინამორბედი; ჭარბად ჟანგვის, „შერისებრი" ტონი; SO₂-ს უკავშირდება. უმაღლესი სპირტები (150–400 მგ/ლ) — იზოამილის, იზობუტილის, პროპილის სპირტები და 2-ფენილეთანოლი (ვარდის არომატი); ამინომჟავების მეტაბოლიზმიდან წარმოიქმნება და ზომიერ რაოდენობაში ღვინოს სირთულეს აძლევს, ჭარბად კი უხეშ, მძიმე ტონს. რთული ეთერები (ესტერები) — ეთილაცეტატი, იზოამილაცეტატი (ბანანი), ეთილჰექსანოატი (ვაშლი); დაბალ ტემპერატურაზე მეტი რჩება ღვინოში. გოგირდწყალბადი (H₂S) — „ლაყე კვერცხი"; აზოტის ნაკლებობისას და სტრესის დროს წარმოიქმნება. ძმარმჟავა (0.2–0.5 გ/ლ ნორმაა) — მეტი ველური საფუვრისა და ბაქტერიების მოქმედებით.

შტამის შერჩევა

S. cerevisiae-ს ასობით შერჩეული შტამი არსებობს და ისინი რამდენიმე თვისებით განსხვავდება: ალკოჰოლის ატანა (12–18%), ტემპერატურული დიაპაზონი (ზოგი 10–12 °C-ზეც ადუღებს), აზოტის მოთხოვნა, გლიცერინის, უმაღლესი სპირტების და ესტერების პროდუქცია, თიოლების გამოთავისუფლება (სოვინიონის ტიპის არომატები), ანთოციანების ადსორბცია უჯრედის კედელზე, SO₂-ის და H₂S-ის პროდუქცია, და კილერ-ფაქტორი — ტოქსინი, რომლითაც შტამი მგრძნობიარე კონკურენტებს კლავს.

შერჩევის ლოგიკა ღვინის სტილიდან და პირობებიდან მომდინარეობს. პოტენციური ალკოჰოლი განსაზღვრავს საჭირო ატანას (მინიმუმ 1%-ით მეტი), დუღილის ტემპერატურა — ტემპერატურულ დიაპაზონს, ტკბილის აზოტი — აზოტის მოთხოვნას. თუ მალოლაქტიკური დუღილი იგეგმება, შტამი ცოტა SO₂-ს უნდა გამოიმუშავებდეს, რადგან SO₂ რძემჟავა ბაქტერიებს თრგუნავს.

ძირითადი სიდიდეები

სიდიდეტიპური მნიშვნელობაშენიშვნა
S. cerevisiae ყურძნის კანზე10 – 10³ უჯრედი/მლჯანსაღ ყურძენზე
Hanseniaspora ყურძნის კანზე10⁴ – 10⁵ უჯრედი/მლჭარბობს დასაწყისში
მაქსიმალური პოპულაცია10⁸ უჯრედი/მლაზოტზე დამოკიდებული
გაორმაგების დრო2 – 3 სთოპტიმალურ ტემპერატურაზე
არა-Saccharomyces ალკოჰოლის ზღვარი4 – 6%კვდება
S. cerevisiae ალკოჰოლის ატანა14 – 16% (შტამით 18%-მდე)—
თეორიული გამოსავალი0.511 გ ეთანოლი / გ შაქარიგეი-ლუსაკი
რეალური გამოსავალი90 – 95% თეორიულიდან—
შაქარი 1% ალკოჰოლზე16.5 – 17.5 გ/ლკანონით 16.83
გლიცერინი5 – 10 გ/ლ—
უმაღლესი სპირტები150 – 400 მგ/ლ—

კავშირები

წინა თავის „ტკბილის მომზადება" ამ გვერდის წინაპირობაა: სულფიტაცია, დაწმენდა, საფუვრის შეტანა და აზოტი იქ ითვლება. მომდევნო გვერდი, „დუღილის კინეტიკა — სიმულატორი", აქ აღწერილ ზრდას შაქრის მოხმარებასთან აკავშირებს და დუღილის მრუდს დღეების მიხედვით ითვლის; „თერმოდინამიკა" — დუღილის სითბოს; „მალოლაქტიკური დუღილი" — ბაქტერიულ დუღილს, რომელიც ალკოჰოლურს მოსდევს. თავი VII (სენსორული მეცნიერება) დუღილის მეორად პროდუქტებს არომატის თვალსაზრისით განიხილავს.

გამოყენება — ქართული პრაქტიკა

ტრადიციული ქვევრის ღვინო საუკუნეების განმავლობაში სპონტანური დუღილით დგებოდა. ჭაჭაზე დუღილის დროს ყურძნის კანის მიკროფლორა მთელ მასაშია, ქვევრის ფორიან კედლებსა და მარანში კი ყოველ წელს „საკუთარი" მიკროფლორა ცოცხლობს. ეს ღვინოს ადგილის ხასიათს აძლევს, და ზოგიერთი მკვლევარი ადგილობრივი მიკროფლორის როლს ტერუარის ნაწილად მიიჩნევს.

ქვევრის სპონტანური დუღილის თავისებურებები: ტემპერატურა 28–32 °C-მდე ადის, რაც არა-Saccharomyces საფუვრებს სწრაფად თრგუნავს და S. cerevisiae-ს უპირატესობას აძლევს; ჭაჭა საფუვარს დამატებით საკვებს და ზედაპირს აძლევს; ხოლო თუ დუღილი ნელა იწყება (ცივი შემოდგომა, მაღალი pH), ძმარმჟავა ბაქტერიებისა და ველური საფუვრის რისკი იზრდება. ამიტომ ბევრი ქართველი მეღვინე ქვევრშიც იყენებს წმინდა რასის საფუარს ან „დედას" — წინასწარ დადუღებულ მცირე რაოდენობის ტკბილს, რომელიც ჯანსაღი ყურძნიდან მზადდება და ძირითად მასას დუღილის აქტიურ კულტურას აძლევს.

ტერმინთა განმარტებები

ტერმინიგანმარტება
ალკოჰოლური დუღილიშაქრის ეთანოლად და CO₂-ად გარდაქმნა საფუვრის მიერ
გლიკოლიზიგლუკოზის პიროყურძნის მჟავამდე დაშლის ბიოქიმიური გზა
კრებტრის ეფექტიდუღილი ჟანგბადის არსებობისას მაღალი შაქრის დროს
ლაგ-ფაზასაფუვრის ადაპტაციის პერიოდი ზრდის დაწყებამდე
ექსპონენციური ფაზაპოპულაციის ზრდა მუდმივი ფარდობითი სიჩქარით
სტაციონარული ფაზაზრდა შეჩერებულია, დუღილი გრძელდება
კვდომის ფაზაუჯრედების სიკვდილი და ავტოლიზი
არა-Saccharomyces საფუარებიველური საფუარები (Hanseniaspora, Candida, Pichia და სხვ.)
კილერ-ფაქტორიტოქსინი, რომლითაც შტამი მგრძნობიარე საფუარს კლავს
გლიცერინიდუღილის მეორადი პროდუქტი, ღვინის სხეულის კომპონენტი
უმაღლესი სპირტებიეთანოლზე გრძელჯაჭვიანი სპირტები (იზოამილის და სხვ.)
რთული ეთერები (ესტერები)მჟავებისა და სპირტების ნაერთები, ხილის არომატი
„დედა"წინასწარ დადუღებული ტკბილი ძირითადი მასის დასადუღებლად

პრაქტიკული გამოყენება გამოთვლებში

ტკბილი 22 Brix-ით (≈ 216 გ/ლ შაქარი) სპონტანურად დუღს 20 °C-ზე, SO₂-ის გარეშე. მოდელი აჩვენებს, რომ პირველ დღეებში Hanseniaspora ჭარბობს და 3.5·10⁷ უჯრედ/მლ-ს აღწევს; მესამე-მეოთხე დღეს (≈ 3.3 დღე) S. cerevisiae უპირატესობას იღებს, ხოლო ალკოჰოლის 4–5%-ზე ველური საფუარი სწრაფად კვდება. დუღილი დაახლოებით 16 დღეში მთავრდება, 12.8% ალკოჰოლით. 0.5 მგ/ლ მოლეკულური SO₂-ით ველური საფუვრის მაქსიმუმი ათჯერ მცირდება (≈ 2.8·10⁶), ხოლო წმინდა რასის შეტანით (5 მლნ/მლ) S. cerevisiae თავიდანვე ჭარბობს და დუღილი ≈ 14 დღეში სრულდება. 14 °C-ზე იმავე ტკბილს ≈ 29 დღე სჭირდება, 28 °C-ზე სპონტანურ დუღილს — ≈ 10. 26 Brix-იანი ტკბილი 20 °C-ზე კი, ალკოჰოლის 15%-ს მიღწევისას, ნარჩენი შაქრით ჩერდება — ესაა მაღალი შაქრიანობის მთავარი რისკი.

მასის ბალანსი იგივე ტკბილისთვის (გლიცერინი 7 გ/ლ, ბიომასა 1.5%, სხვა 1%, აორთქლება 1%): 103 გ/ლ ეთანოლი, ანუ 13.1% მოც., და 100 გ/ლ CO₂ — დაახლოებით 54 ლიტრი აირი ყოველ ლიტრ ტკბილზე. 1% ალკოჰოლზე 16.5 გ/ლ შაქარი დაიხარჯა, გამოსავალი თეორიულის 93%-ია.

ქარვისფერი ღვინისთვის ქვევრში (23 Brix, 26 °C, აზოტი 160 მგ N/ლ, დაგეგმილი მალოლაქტიკური დუღილი) შერჩევის რეჟიმი აჩვენებს: პოტენციური ალკოჰოლი 13.5%, საჭირო ატანა ≥ 14.5%, ტემპერატურული დიაპაზონი 20–30 °C, აზოტის მოთხოვნა ≈ 250 მგ N/ლ — აზოტი ცოტაა. რეკომენდებულია მდგრადი S. cerevisiae ფართო ტემპერატურული დიაპაზონით და აზოტის დაბალი მოთხოვნით, რომელიც ცოტა SO₂-ს გამოიმუშავებს — ან სპონტანური დუღილი, თუ ყურძენი ჯანსაღია და კონტროლი მკაცრი.

დამწყებისთვის — რას აჩვენებს ეს გვერდი

1. რეჟიმში „მიკროფლორის მონაცვლეობა" აირჩიე დუღილის ტიპი — სპონტანური ან წმინდა რასის საფუვრით — და შეიყვანე ტემპერატურა, შაქრიანობა და SO₂. გრაფიკზე ნახავ, როგორ იზრდება და კვდება სამი ჯგუფის საფუარი და როგორ იზრდება ალკოჰოლი.

2. ყურადღება მიაქციე ბარათს „Saccharomyces ჭარბობს": რაც უფრო ადრე ხდება ეს, მით ნაკლებია ველური საფუვრის გავლენა ღვინოზე. სცადე SO₂-ის გაზრდა ან ტემპერატურის შეცვლა და ნახე, როგორ იცვლება.

3. ბარათი „დუღილი მთავრდება" გეუბნება, რამდენ დღეში დადუღდება შაქარი. თუ ის წითლად გაჩვენებს დარჩენილ შაქარს, დუღილის გაჩერების რისკია — დაბალი ტემპერატურა ან ზედმეტად მაღალი შაქრიანობა.

4. რეჟიმი „მასის ბალანსი" აჩვენებს, სად მიდის ტკბილის შაქარი: ეთანოლზე, CO₂-ზე, გლიცერინზე და სხვა პროდუქტებზე. ეს ხსნის, რატომ არ ემთხვევა ზუსტად მიღებული ალკოჰოლი წინასწარ გამოთვლილს.

5. რეჟიმში „შტამის შერჩევა" აირჩიე ღვინის სტილი და შეიყვანე პირობები. მიიღებ შტამის სასურველი თვისებების პროფილს — ამ თვისებებით მოძებნე შტამი მწარმოებლების ცხრილებში.

პროფესიონალისთვის — მოდელების ფარგლები

1. მონაცვლეობის მოდელი სამ ჯგუფს აერთიანებს და საილუსტრაციოა. რეალურ ტკბილში სახეობების შემადგენლობა ყურძნის მდგომარეობაზე, ვენახის დამუშავებაზე და მარნის მიკროფლორაზეა დამოკიდებული. პარამეტრები (μ, E50, SO₂-ის მგრძნობელობა) ლიტერატურის ტიპური მნიშვნელობებია.

2. მოდელში აზოტი არ არის ცალკე ცვლადი — მისი გავლენა მაქსიმალური პოპულაციით არის გათვალისწინებული. აზოტის დეფიციტის დეტალური მოდელი და დუღილის გაჩერების დიაგნოსტიკა მომდევნო გვერდზეა, „დუღილის კინეტიკა — სიმულატორი".

3. მასის ბალანსის პარამეტრები ერთმანეთზეა დამოკიდებული: მაღალ ტემპერატურაზე მეტი გლიცერინი და მეტი აორთქლება, დაბალზე — მეტი ესტერი. თუ შენს ღვინოში ფაქტობრივი ალკოჰოლი გაზომე, შეარჩიე პარამეტრები ისე, რომ მოდელი დაემთხვეს — მიიღებ შენი მარნის რეალურ „შაქარს 1% ალკოჰოლზე".

4. შტამის შერჩევის წესები ზოგადი ორიენტირია. ერთი და იგივე შტამი სხვადასხვა ტკბილში განსხვავებულად იქცევა; ახალი შტამი ჯერ მცირე მოცულობაზე სცადე.

5. ქვევრის სპონტანური დუღილისთვის „დედა" — 1–2 დღით ადრე ჯანსაღი ყურძნისგან დადუღებული მცირე მოცულობის ტკბილი (ძირითადი მასის 2–5%) — ლაგ-ფაზას ამოკლებს და ველური მიკროფლორის რისკს ამცირებს, ადგილობრივი მიკროფლორის ხასიათის შენარჩუნებით.

1. რატომ ადუღებს Saccharomyces cerevisiae შაქარს ჟანგბადის არსებობის დროსაც?

კრებტრის ეფექტი: 1–2 გ/ლ-ზე მეტი გლუკოზისას S. cerevisiae სუნთქვის ფერმენტებს თრგუნავს და შაქარს სწრაფად ადუღებს. ეთანოლი კონკურენტებს წამლავს — ეს მისი ევოლუციური სტრატეგიაა.

2. სპონტანური დუღილის დასაწყისში ტკბილში ყველაზე მეტი რომელი საფუარია?

ყურძნის კანზე S. cerevisiae ძალიან ცოტაა (ათეულობით უჯრედი/მლ), Hanseniaspora კი 10⁴–10⁵. ალკოჰოლი 4–5%-ს რომ გადააჭარბებს, არა-Saccharomyces საფუარები კვდება და S. cerevisiae ჭარბობს.

3. რატომ არ იძლევა 1 გ შაქარი 0.511 გ ეთანოლს, როგორც გეი-ლუსაკის განტოლება ამბობს?

რეალური გამოსავალი თეორიულის 90–95%-ია: შაქრის 4–5% გლიცერინზე, 1–2% ბიომასაზე, ~1% სუქცინმჟავასა და სხვა პროდუქტებზე იხარჯება, ეთანოლის ნაწილი კი CO₂-თან ერთად ორთქლდება.

4. ქვევრში ქარვისფერი ღვინისთვის, თბილ მარანში, დაბალი აზოტით — რომელი თვისება ყველაზე მნიშვნელოვანია?

ქვევრში ტემპერატურა 28–32 °C-მდე ადის და ჭაჭაზე დუღილი ხანგრძლივია. მდგრადი შტამი, რომელიც სითბოს და აზოტის ნაკლებობას უძლებს, დუღილის გაჩერების რისკს ამცირებს.