თავი II · ყურძნის ქიმია და მოსავალი
როგორ შევაფასოთ ყურძნის ფენოლური სიმწიფე გლორის მეთოდით, როგორ გადადის ანთოციანები და ტანინები (მთრიმლავი ნივთიერებები) ღვინოში ევროპული, იმერული, ქართლური და კახური წესით დაყენებისას, და რას გვეუბნება ღვინის ფერის სპექტრი.
ანთოციანები (მგ/ლ) = A520 × 22.76 × განზავება. EA% = (ApH1 − ApH3.2) / ApH1 × 100; კანის ტანინების წვლილი A280-ში = ApH3.2 × 40 / 1000; Mp% = (A280 − კანის წვლილი) / A280 × 100. ინტერპრეტაციის ზღვრები ორიენტირია — ჯიშისა და წლის მიხედვით იცვლება.
საილუსტრაციო კინეტიკური მოდელი: პირველი რიგის ექსტრაქცია, სიჩქარეები Q₁₀ = 2-ით; წიპწის ტანინების ექსტრაქცია ალკოჰოლის დაგროვებასთან ერთად ჩქარდება; ანთოციანები თანდათან პოლიმერულ პიგმენტებად გარდაიქმნება ან იკარგება. პოტენციალები 100%-იან ჭაჭაზეა; ანთოციანების ნაგულისხმევი მნიშვნელობა პირველი რეჟიმის ApH3.2-ია.
ფერის ინტენსივობა და ელფერი გადაითვლება 10 მმ კიუვეტზე. ფლავილიუმის (წითელი) ფორმის წილი ითვლება მალვიდინ-3-გლუკოზიდისთვის: ჰიდრატაციის pK = 2.6, ქინოიდური ფორმის pKa = 4.25.
შაქარი და მჟავები ტკბილის „წყლიანი" ნაწილია — თითქმის მთლიანად წვენში იმყოფება. ფენოლური ნაერთები კი ძირითადად მყარ ნაწილებშია: კანში, წიპწასა და კლერტში. სწორედ ისინი აძლევს ღვინოს ფერს, სხეულს, სიმწკლარტეს და დაძველების უნარს. ამიტომ ღვინის ფენოლური შემადგენლობა ორ რამეზეა დამოკიდებული: რამდენი ფენოლია ყურძენში და რამდენს გამოვწვლილავთ დაყენებისას.
ფენოლების ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი ჯგუფია ანთოციანები — წითელი და იისფერი პიგმენტები, რომლებიც მხოლოდ შავი ყურძნის კანშია (საფერავის შემთხვევაში რბილობშიც) — და ტანინები (მთრიმლავი ნივთიერებები), რომლებიც ცილებს უკავშირდება და პირში სიმშრალის, „მომჭერი" შეგრძნების წყაროა. ტანინები კანშიც არის, წიპწაშიც და კლერტშიც, მაგრამ განსხვავებული ხარისხისაა: კანის ტანინები რბილია, წიპწისა — უხეში და მწარე, განსაკუთრებით მოუმწიფებელ წიპწაში.
ქართული ღვინისთვის ეს თემა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: კახური წესით თეთრი ყურძენი თვეობით რჩება ჭაჭაზე, ამიტომ ქვევრის „ქარვისფერი" ღვინო ფენოლებით ევროპულ თეთრ ღვინოზე ათჯერ მდიდარი შეიძლება იყოს. ამ გვერდზე ვისწავლით, როგორ შევაფასოთ ფენოლური სიმწიფე, როგორ მიმდინარეობს ექსტრაქცია დროში და როგორ ვკითხულობთ ღვინის ფერს.
ღვინის ფერისა და სიმწკლარტის მეცნიერული შესწავლა XX საუკუნის შუა ხანებში დაიწყო. 1958 წელს ფრანგმა მკვლევარმა პ. სუდრომ შემოიღო ფერის ინტენსივობა (A420 და A520 შთანთქმის ჯამი) და ელფერი (მათი ფარდობა) — ორი რიცხვი, რომლითაც ღვინის ფერს დღემდე ვაღწერთ. 1970 წელს პასკალ რიბერო-გაიონმა ფენოლების საერთო რაოდენობის შესაფასებლად 280 ნმ-ზე შთანთქმა გამოიყენა, 1984 წელს კი ივ გლორიმ ფერის ინტენსივობას ლურჯი შემდგენელიც (A620) დაამატა.
1971 წელს ავსტრალიელმა ქიმიკოსმა ტ. სომერსმა აჩვენა, რომ ძველი წითელი ღვინის ფერს მონომერული ანთოციანები კი არ იძლევა, არამედ პოლიმერული პიგმენტები — ანთოციანებისა და ტანინების ნაერთები. 1977 წელს რ. ბრუიარმა და ჟ.-ე. დიუბუამ აღწერეს ანთოციანების ფორმების წონასწორობა pH-ის მიხედვით, რამაც ახსნა, რატომ კარგავს მაღალ pH-იანი ღვინო ფერს.
1990-იან წლებში ბორდოს უნივერსიტეტში ი. გლორიმ და თანაავტორებმა შეიმუშავეს ფენოლური სიმწიფის შეფასების მეთოდი: ყურძენი ორ პარალელურ ხსნარში — pH 1-სა და 3.2-ზე — იწვლილება, და ორი შედეგის შედარება გვეუბნება, რამდენი ფერია მარცვალში და რამდენის გამოწვლილვა შეიძლება ღვინის პირობებში. ეს მეთოდი დღემდე ფენოლური სიმწიფის საორიენტაციო სტანდარტია.
ფენოლები არომატული რგოლის მქონე ნაერთებია ერთი ან მეტი ჰიდროქსილის ჯგუფით. ყურძენში მათი ორი დიდი კლასია. არაფლავონოიდები (ჰიდროქსიდარიჩინის მჟავები, რესვერატროლი) ძირითადად რბილობსა და წვენშია და თეთრი ღვინის ფენოლების დიდ ნაწილს შეადგენს. ფლავონოიდები — ანთოციანები, ფლავონოლები და ფლავან-3-ოლები (კატექინები და მათი პოლიმერები, ანუ კონდენსირებული ტანინები) — კანში, წიპწასა და კლერტშია.
ანთოციანები ფერის შეცვლის ფაზიდან იწყებს დაგროვებას და სიმწიფისას მაქსიმუმს აღწევს; ცხელ კლიმატში (35 °C-ზე მაღლა) მათი სინთეზი ფერხდება და ნაწილი იშლება. Vitis vinifera-ს ძირითადი ანთოციანი მალვიდინ-3-გლუკოზიდია. საფერავი ქართული ჯიშების იშვიათი მაგალითია, რომლის რბილობიც შეფერილია (ე. წ. „ტენტურიე"), ამიტომ მისი ანთოციანების პოტენციალი ძალიან მაღალია.
ტანინების მთავარი განსხვავება ხარისხშია. კანის ტანინები გრძელი, ნაკლებად გალოილირებული პოლიმერებია და რბილი სიმწკლარტე აქვს. წიპწის ტანინები მოკლე და მეტად გალოილირებულია — უხეში და მწარე. სიმწიფისას წიპწა მწვანიდან ყავისფრად იცვლება, მისი ტანინები ჟანგვით „იკეტება" და ექსტრაქციის უნარი მცირდება. კლერტის ტანინები უხეშია და მწვანე, ბალახოვან ნოტებს იძლევა, თუ კლერტი მოუმწიფებელია.
ანთოციანების კონცენტრაცია A520-ით ფასდება (520 ნმ, მწვანე სინათლე, რომელსაც წითელი პიგმენტი შთანთქავს). pH 1-ზე ყველა ანთოციანი წითელი ფლავილიუმის ფორმაშია, ამიტომ შთანთქმა მის მთლიან რაოდენობას ასახავს:
$$A_{pH} = A_{520} \cdot 22.76 \cdot D\quad (\text{მგ/ლ})$$
სადაც 22.76 მალვიდინ-3-გლუკოზიდის შთანთქმის კოეფიციენტიდან მიღებული მამრავლია, $D$ კი განზავება. pH 1-ის ხსნარი უჯრედის კედლებს სრულად შლის და ანთოციანების მთლიან პოტენციალს იძლევა ($A_{pH1}$); pH 3.2-ის ხსნარი ღვინის პირობებს იმეორებს და იძლევა ექსტრაგირებად ნაწილს ($A_{pH3.2}$). ექსტრაქციის უნარის ინდექსი:
$$EA\% = \frac{A_{pH1} - A_{pH3.2}}{A_{pH1}}\cdot 100$$
რაც უფრო დაბალია EA%, მით უფრო მომწიფებულია კანის უჯრედის კედლები და მით ადვილად გადადის ფერი ღვინოში. ტიპური მნიშვნელობები 20–70%-ია.
ფენოლური სიმდიდრე ფასდება pH 3.2-ის ექსტრაქტის შთანთქმით 280 ნმ-ზე (1:100 განზავება): $A_{280} \cdot 100$. ამ სიდიდეში კანის ტანინების წვლილი ანთოციანების პროპორციულად ფასდება — $d_{\text{კანი}} = A_{pH3.2}\cdot 40/1000$, დანარჩენი კი წიპწას მიეწერება:
$$Mp\% = \frac{A_{280} - d_{\text{კანი}}}{A_{280}}\cdot 100$$
მაღალი Mp% ნიშნავს, რომ ფენოლების დიდი ნაწილი წიპწიდან მოდის — წიპწა ჯერ მწვანეა და მისი ტანინები ადვილად იწვლილება. სიმწიფისას Mp% მცირდება.
მაცერაციისას (ჭაჭაზე დაყოვნებისას) თითოეული კომპონენტი თავისი სიჩქარით გადადის ღვინოში. კალკულატორი ამას პირველი რიგის კინეტიკით აღწერს: $dC/dt = k\,(C_\infty - C)$, სადაც $C_\infty$ ექსტრაგირებადი პოტენციალია, $k$ კი სიჩქარის მუდმივა. ტემპერატურის გავლენა $Q_{10} = 2$-ით: $k(T) = k_{25}\cdot 2^{(T-25)/10}$.
ანთოციანები სწრაფად იწვლილება წყალხსნარშიც ($k \approx 0.45$ დღე⁻¹), მაგრამ ამავდროულად იკარგება — ადსორბირდება საფუვრისა და ჭაჭის ზედაპირზე, იშლება და ტანინებთან პოლიმერულ პიგმენტებს ქმნის. ამიტომ მათი კონცენტრაცია 4–7 დღეში მაქსიმუმს აღწევს და შემდეგ მცირდება:
$$A(t) = A_\infty\,\frac{k_1}{k_1 - k_2}\left(e^{-k_2 t} - e^{-k_1 t}\right)$$
კანის ტანინები ასევე ადრე იწვლილება ($k \approx 0.2$ დღე⁻¹). წიპწის ტანინები ცვილისებრი გარსითაა დაცული და ალკოჰოლის გარეშე ცუდად იხსნება, ამიტომ მათი ექსტრაქციის სიჩქარე დუღილის მსვლელობასთან ერთად იზრდება: მოდელში $k_{\text{წიპწა}} = 0.005 + 0.08\,e^{1.5}$, სადაც $e$ დუღილის ხარისხია (0-დან 1-მდე). კლერტის ტანინები ნელა, მაგრამ სტაბილურად გადადის ($k \approx 0.05$ დღე⁻¹). ხანგრძლივი მაცერაციისას ტანინების მცირე ნაწილი ცილებთან და ნალექთან ერთად იკარგება.
ეს მოდელი საილუსტრაციოა: რეალური სიჩქარის მუდმივები ჯიშზე, სიმწიფეზე, დაჭყლეტის ხარისხზე და ჭაჭის მართვაზე (ჩაძირვა, მორევა) დამოკიდებული. მისი ღირებულება ფორმაშია — ის აჩვენებს, რატომ ჭარბობს მოკლე მაცერაციისას კანის, ხანგრძლივისას კი წიპწისა და კლერტის წვლილი.
ანთოციანი წყალხსნარში რამდენიმე ფორმით არსებობს. წითელი ფლავილიუმის კათიონი ($AH^+$) წყალს იერთებს და უფერო ჰემიკეტალად იქცევა (pK ≈ 2.6), ნაწილობრივ კი პროტონს კარგავს და იისფერ ქინოიდურ ფორმას ქმნის (pKa ≈ 4.25). წითელი ფორმის წილი:
$$f_{AH^+} = \frac{1}{1 + 10^{pH - 2.6} + 10^{pH - 4.25}}$$
pH 3.2-ზე ეს დაახლოებით 20%-ია, pH 3.8-ზე — მხოლოდ 6%. ანუ ღვინოში ანთოციანების უმეტესობა უფეროა, და pH-ის მცირე ზრდაც ფერს შესამჩნევად ამცირებს. პოლიმერული პიგმენტები და კოპიგმენტაცია (ანთოციანების „დაწყობა" სხვა ფენოლებთან) ამ ეფექტს ასუსტებს — სწორედ ამიტომაა დაძველებული ღვინის ფერი pH-ის და SO₂-ის მიმართ უფრო სტაბილური.
ფერის სპექტრული მახასიათებლები (10 მმ კიუვეტზე): ფერის ინტენსივობა $CI = A_{420} + A_{520} + A_{620}$; ელფერი $A_{420}/A_{520}$; წითლის სიკაშკაშე $dA\% = \left(A_{520} - \frac{A_{420}+A_{620}}{2}\right)/A_{520}\cdot 100$. ახალგაზრდა წითელი ღვინის ელფერი 0.4–0.6-ია, დაძველებისას 0.8–1.2-მდე იზრდება — ფერი აგურისფრისკენ იცვლება.
| სიდიდე | აღნიშვნა | ერთეული | ტიპური მნიშვნელობა |
|---|---|---|---|
| ანთოციანების პოტენციალი | ApH1 | მგ/ლ | 800 – 2500 (საფერავი — მეტი) |
| ექსტრაგირებადი ანთოციანები | ApH3.2 | მგ/ლ | 400 – 1200 |
| ექსტრაქციის უნარი | EA% | % | 20 – 70 |
| ფენოლური სიმდიდრე | A280 | ინდექსი | 30 – 80 |
| წიპწის ტანინების წილი | Mp% | % | 20 – 70 |
| ტანინები წითელ ღვინოში | — | გ/ლ | 1 – 4 |
| ფენოლები ევროპულ თეთრ ღვინოში | — | გ/ლ | 0.2 – 0.4 |
| ფენოლები კახურ თეთრ ღვინოში | — | გ/ლ | 1.5 – 3 |
| ფერის ინტენსივობა (წითელი) | CI | — | 5 – 25 |
| ელფერი | A420/A520 | — | 0.4 – 1.2 |
| პროცესი | სიჩქარე k (დღე⁻¹) | შენიშვნა |
|---|---|---|
| ანთოციანების ექსტრაქცია | 0.45 | წყალხსნარშიც სწრაფია |
| ანთოციანების დანაკარგი | 0.035 | ნახევარი პოლიმერულ პიგმენტებად |
| კანის ტანინები | 0.20 | ადრე, დუღილის დროს |
| წიპწის ტანინები | 0.005 – 0.085 | ალკოჰოლის დაგროვებით იზრდება |
| კლერტის ტანინები | 0.05 | ნელი, სტაბილური |
| ტანინების დანაკარგი | 0.003 | ცილებთან და ნალექთან |
თავი I-ის „სიმწიფის დინამიკაში" ფენოლური სიმწიფე (ანთოციანები და წიპწის სიმწიფე) ტექნოლოგიურ სიმწიფესთან ერთად გამოითვლება; აქ იგივე სიმწიფე ლაბორატორიული მეთოდით ფასდება. წინა გვერდი, „მჟავები, pH და ბუფერული სისტემა", pH-ს ითვლის — ეს pH განსაზღვრავს ფერის წითელი ფორმის წილს. მომდევნო გვერდი, „რთველი და ტკბილის გამოსავალი", აჩვენებს, რამდენი ჭაჭა მიიღება და როგორ ნაწილდება ის ქვევრებში.
თავი III-ში (ალკოჰოლური დუღილი) ვნახავთ, როგორ განსაზღვრავს დუღილის სიჩქარე და ტემპერატურა წიპწის ტანინების ექსტრაქციას. თავი IV-ში (ღვინის ქიმია და სტაბილიზაცია) ფენოლების ჟანგვას და პოლიმერიზაციას განვიხილავთ, თავი V-ში კი ქვევრში ჭაჭის მართვას — დაყოვნების ვადას, ჭაჭის ჩაძირვას და მოხდას.
ქართული მეღვინეობის სამი ტრადიციული წესი ერთმანეთისგან და ევროპულისგან სწორედ ფენოლების ექსტრაქციით განსხვავდება. კახური წესით ტკბილი მთელ ჭაჭასთან ერთად, ხშირად კლერტიანად, დუღს და თეთრი ღვინო ჭაჭაზე შემოდგომიდან გაზაფხულამდე რჩება; წითელი ღვინო კი ჭაჭაზე, როგორც წესი, დაახლოებით ერთ თვეს. იმერული წესით ქვევრში ჭაჭის მხოლოდ მცირე ნაწილი, დაახლოებით მეათედი, ემატება კლერტის გარეშე. ქართლური წესი შუალედურია — დაახლოებით მესამედი, კლერტით. შედარებისთვის, ევროპული წესით თეთრი ღვინო ჭაჭის გარეშე დუღს, წითელი კი 1–2 კვირა რჩება ჭაჭაზე.
ამის გამო კახური რქაწითელი ან მწვანე ფენოლებით იმავე ყურძნის ევროპულ ღვინოზე ბევრად მდიდარია, და მისი სტაბილურობა — ჟანგვისა და მიკრობების მიმართ — დიდწილად სწორედ ტანინებს ეფუძნება. მაგრამ ეს მოითხოვს მომწიფებულ წიპწასა და კლერტს: მწვანე წიპწიანი ყურძენი ხანგრძლივი მაცერაციისას უხეშ, მწარე ღვინოს იძლევა. ამიტომ კახური წესით დასაყენებელი ყურძნისთვის ფენოლური სიმწიფის შეფასება (გლორის მეთოდით ან უბრალოდ წიპწის ფერით) განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია.
| ტერმინი | განმარტება |
|---|---|
| ფენოლური ნაერთები (პოლიფენოლები) | ჰიდროქსილის ჯგუფიანი არომატული ნაერთები — ღვინის ფერის, სიმწკლარტისა და სხეულის წყარო |
| ანთოციანები | წითელი და იისფერი პიგმენტები შავი ყურძნის კანში |
| ტანინები (მთრიმლავი ნივთიერებები) | ცილების დამაკავშირებელი პოლიფენოლები, სიმწკლარტის წყარო |
| ფენოლური სიმწიფე | კანისა და წიპწის ფენოლების რაოდენობისა და ექსტრაქციის უნარის ოპტიმუმი |
| ექსტრაქციის უნარი | ფენოლების ღვინოში გადასვლის სიადვილე |
| მაცერაცია (ჭაჭაზე დაყოვნება) | ღვინის ან ტკბილის კონტაქტი ჭაჭასთან ექსტრაქციისთვის |
| ფლავილიუმის კათიონი | ანთოციანის წითელი ფორმა, რომელიც დაბალ pH-ზე ჭარბობს |
| პოლიმერული პიგმენტები | ანთოციანებისა და ტანინების სტაბილური ნაერთები |
| კოპიგმენტაცია | ანთოციანების ფერის გაძლიერება სხვა ფენოლებთან დაკავშირებით |
| ფერის ინტენსივობა | შთანთქმის ჯამი 420, 520 და 620 ნმ-ზე |
| ელფერი | A420/A520 ფარდობა — ყვითელი და წითელი შემდგენლების ბალანსი |
| ქარვისფერი ღვინო | თეთრი ყურძნისგან ჭაჭაზე ხანგრძლივი დაყოვნებით დაყენებული ღვინო |
საფერავის ნაკვეთზე რთველამდე ერთი კვირით ადრე აღებულ სინჯზე გლორის ანალიზი გაკეთდა: pH 1-ის ექსტრაქტმა (განზავება 20) A520 = 2.95 აჩვენა, pH 3.2-ისამ — 1.60, A280 კი 0.58 იყო. კალკულატორი ითვლის ანთოციანების პოტენციალს 1343 მგ/ლ-ს და ექსტრაგირებად ნაწილს 728 მგ/ლ-ს. EA% = 45.8, ანუ ექსტრაქციის უნარი საშუალოა. ფენოლური სიმდიდრე 58-ია, საიდანაც კანის წვლილი 29.1-ია, ხოლო Mp% = 49.8 — წიპწა ნაწილობრივ მწიფეა. მეღვინე წყვეტს, ყურძენი კახური წესით, ერთთვიანი მაცერაციით დააყენოს. ექსტრაქციის რეჟიმი (დუღილი 25 °C-ზე, შემდეგ 13 °C) აჩვენებს, რომ ანთოციანები მე-6 დღეს მაქსიმუმს, დაახლოებით 590 მგ/ლ-ს აღწევს, 30 დღის შემდეგ კი მონომერული ანთოციანები დაახლოებით 430 მგ/ლ-ია, პოლიმერული პიგმენტები — 150 მგ/ლ. ტანინები სულ დაახლოებით 3.1 გ/ლ-ია, საიდანაც ნახევარზე მეტი წიპწიდან მოდის. იგივე ყურძენი ევროპული წესით (10 დღე, კლერტის გარეშე) დაახლოებით 2.0 გ/ლ ტანინს მისცემდა. შედარებისთვის, თეთრი რქაწითელი კახური წესით (5 თვე) დაახლოებით 2.6 გ/ლ ტანინს იძლევა, იმერული წესით კი 0.2 გ/ლ-ს. ბოლოს ახალგაზრდა ღვინის სპექტრი (1 მმ კიუვეტა: A420 = 0.45, A520 = 0.95, A620 = 0.18) იძლევა ფერის ინტენსივობას 15.8-ს და ელფერს 0.47-ს — ახალგაზრდა, იისფერ-წითელი ღვინოა. pH 3.5-ზე ანთოციანების მხოლოდ 11% არის წითელი ფორმით.
1. გახსენი „კალკულატორი", რეჟიმი „ფენოლური სიმწიფე". შეიყვანე ლაბორატორიის შედეგები: A520 pH 1-სა და pH 3.2-ის ექსტრაქტებზე, განზავება და A280. ბარათებში ნახავ ანთოციანების პოტენციალს, ექსტრაქციის უნარს (EA%) და წიპწის ტანინების წილს (Mp%).
2. რუკაზე შენი სინჯის წერტილი აჩვენებს, რამდენად მზადაა ყურძენი. მწვანე ზონა (დაბალი EA% და Mp%) ნიშნავს, რომ ფერი ადვილად გამოიწვლილება და წიპწა მწიფეა — შეიძლება ხანგრძლივი მაცერაცია. წითელი ზონა ნიშნავს, რომ ჯობია მოკლე მაცერაცია ან რთველის გადადება.
3. გადადი რეჟიმზე „ექსტრაქციის კინეტიკა". აირჩიე ყურძნის ფერი და დაყენების წესი — ევროპული, იმერული, ქართლური ან კახური. ანთოციანების პოტენციალი ავტომატურად აიღება პირველი რეჟიმიდან.
4. გრაფიკი აჩვენებს, როგორ გადადის ღვინოში კანის, წიპწისა და კლერტის ტანინები და როგორ იცვლება ანთოციანები. ქვედა დიაგრამა ერთსა და იმავე ყურძენზე ოთხივე წესს ადარებს. სცადე მაცერაციის დღეების და ტემპერატურის შეცვლა.
5. რეჟიმი „ღვინის ფერი" ახალგაზრდა ან დაძველებული ღვინის სპექტრს აფასებს. შეიყვანე A420, A520, A620 და კიუვეტის სისქე — მიიღებ ფერის ინტენსივობას, ელფერს და იმას, თუ ანთოციანების რა ნაწილია წითელი შენი ღვინის pH-ზე.
1. გლორის მეთოდის შედეგი სინჯის მომზადებაზეა ძალიან დამოკიდებული: დაფქვის ხარისხი, ექსტრაქციის დრო (4 საათი) და ტემპერატურა ერთნაირი უნდა იყოს ყველა სინჯისთვის. აბსოლუტური მნიშვნელობები ლაბორატორიებს შორის ცუდად შედარებადია — ყველაზე ღირებული ერთი ნაკვეთის დინამიკაა, კვირიდან კვირამდე.
2. EA%-ისა და Mp%-ის ზღვრები (35/55% და 40/60%) ორიენტირია. საფერავისა და სხვა მაღალანთოციანიანი ჯიშებისთვის EA% ხშირად მაღალია ფერის სიმცირის გამო კი არა, არამედ იმიტომ, რომ ძალიან დიდი პოტენციალის მხოლოდ ნაწილი შეიძლება გადავიდეს ღვინოში. ამიტომ ApH3.2-ის აბსოლუტური მნიშვნელობა EA%-ზე არანაკლებ მნიშვნელოვანია.
3. Mp% ირიბი შეფასებაა: კანის ტანინები ანთოციანების პროპორციულად ფასდება (×40/1000), რაც თეთრი ყურძნისთვის არ გამოდგება. თეთრ ყურძენში წიპწის სიმწიფე ჯობია უშუალოდ შეაფასო — ფერით (მწვანე → ყავისფერი), სიმაგრით და გემოთი.
4. ექსტრაქციის მოდელის პარამეტრები საილუსტრაციოა. თუ შენს მარანში მაცერაციისას ღვინოს რამდენჯერმე გაზომავ (ანთოციანები, საერთო ფენოლები), შეგიძლია პოტენციალები ისე შეარჩიო, რომ მრუდი შენს მონაცემებს დაემთხვეს — მერე მოდელით სხვა ვადისა და ტემპერატურის შედეგსაც შეაფასებ.
5. ფერის გაზომვისას ახალგაზრდა წითელი ღვინო 1 მმ კიუვეტაში იზომება (ან განზავებით), რომ შთანთქმა 0.1–1.0-ის ფარგლებში იყოს. სინჯი ფილტრული უნდა იყოს — სიმღვრივე ყველა ტალღის სიგრძეზე შთანთქმას ზრდის და ფერის ინტენსივობას ხელოვნურად აჭარბებს. SO₂ ანთოციანებს აუფერულებს, ამიტომ სულფიტირებამდე და შემდეგ გაზომილი შედეგები შედარებადი არ არის.
1. გლორის ანალიზში ApH1 = 1400 მგ/ლ, ApH3.2 = 700 მგ/ლ. რას ნიშნავს EA% = 50?
EA% გვიჩვენებს, ანთოციანების რა ნაწილი რჩება კანში pH 3.2-ზე. რაც დაბალია EA%, მით ადვილად იხსნება უჯრედის კედელი და მით მეტი ფერი გადადის ღვინოში.
2. რატომ მატულობს წიპწის ტანინების ექსტრაქცია დუღილის მეორე ნახევარში?
წიპწის ტანინები ლიპიდურ-ცვილისებრი გარსის ქვეშაა და ალკოჰოლი მათ გამოწვლილვას აჩქარებს. ამიტომ ხანგრძლივი მაცერაციისას (კახური წესი) წიპწის წვლილი დომინირებს, მოკლე მაცერაციისას კი — კანისა.
3. რატომ კარგავს წითელი ღვინო ფერს pH-ის ზრდისას?
ფლავილიუმის კათიონი ჰიდრატირდება (pK ≈ 2.6). pH 3.2-ზე წითელი ფორმა დაახლოებით 20%-ია, pH 3.8-ზე — 6%. ამიტომ მაღალ pH-იანი ღვინო მკრთალია და ფერი ნაკლებად სტაბილური.
4. კახური წესით 5-თვიანი მაცერაციის შემდეგ მონომერული ანთოციანები ცოტაა, მაგრამ ღვინო მაინც მუქია. რატომ?
დროთა განმავლობაში ანთოციანები ტანინებთან და აცეტალდეჰიდთან რეაგირებს და ქმნის პოლიმერულ პიგმენტებს, რომლებიც pH-ისა და SO₂-ის მიმართ ბევრად სტაბილურია. დაძველებული წითელი ღვინის ფერს ძირითადად ისინი იძლევა.